Beograd je danas bio domaćin izložbe pod nazivom „85 godina od bombardovanja zgrade Narodne biblioteke na Kosančićevom vencu“. Ova izložba je otvorena u Galerijskom prostoru Narodne biblioteke Srbije (NBS) u prisustvu ministra kulture Nikole Selakovića, koji je istakao značaj ovog događaja za očuvanje kulturne baštine Srbije.
Na otvaranju izložbe, vršiteljka dužnosti direktora NBS-a, Jasmina Ninkov, podsetila je prisutne na tragične događaje iz prošlosti kada je biblioteka srušena i njen kompletan fond uništen 6. aprila 1941. godine, tokom nacističkog bombardovanja Beograda. Tokom ovog bombardovanja, više od 500.000 bibliotečnih jedinica, uključujući više od 1.400 ćirilskih rukopisa, izgubilo je svoju vrednost, a mnogi od njih su bili sakupljani od osnivanja biblioteke 1832. godine.
Ninkov je naglasila da je 6. april crni dan ne samo za Narodnu biblioteku, već i za celu kulturnu istoriju Srbije, te da nas ovaj dan podseća na važnost očuvanja kulturne baštine. Na izložbi, koju su pripremili autori Dušan Zlokolica i Mirjana Simoski, predstavljeni su brojni dokumenti i artefakti koji govore o izgubljenim vrednostima, a među njima su i suveniri inspirisani starim zdanjem NBS.
Jedna od važnih tačaka koju je Ninkov istakla je da se biblioteka nikada nije pomirila sa gubitkom nacionalnog bibliotečnog fonda. Restitucija tog fonda je jedan od primarnih zadataka NBS-a, a Ninkov je dodala da je veliki broj knjiga već vraćen i da se nastavljaju pretrage i kupovine. Ideja o vraćanju NBS-a na Kosančićev venac u identičnu zgradu ima za cilj da se u takvoj zgradi izloži sav fond koji bude sakupljen, makar u digitalnom formatu.
Ministar kulture, Nikola Selaković, pružio je snažnu podršku ovoj ideji, što je Ninkov ocenjivala kao optimističan znak za budućnost. Zlokolica je dodao da posetioci izložbe mogu prvi put videti informacije o istraživanju Kosančićevog venca, kao i novinske članke koji su objavljivani tokom okupacije Beograda od 1941. do 1944. godine.
Podsećajući na sudbinu zgrade koja je uništena 1942. godine, Zlokolica je napomenuo da su njene cigle korišćene kao građevinski materijal i da je arheološko istraživanje na tom mestu sprovedeno tek 1986. godine. Tokom tih istraživanja, otkriveni su sanduci sa spaljenim knjigama, koji su izloženi na izložbi, zajedno sa ostacima poda i pločicama.
Prema njegovim rečima, rad bibliotekara NBS-a i dalje donosi rezultate, jer se pronalaze izdanja za koja se smatralo da su zauvek izgubljena. Jedan od primera je i knjiga „Gorenski plač“ Zaharija Orfelina, koja je pronađena 2017. godine, a za koju se verovalo da je uništena u požaru.
Izložba takođe sadrži i foto građu o izgledu stare zgrade na Kosančićevom vencu, kao i crteže arhitekte Branka Tanazevića, što bi moglo poslužiti kao osnova za repliku ovog kulturnog zdanja i njegovo vraćanje u srpsku kulturu.
Na kraju, izložba „85 godina od bombardovanja zgrade Narodne biblioteke“ nije samo podsećanje na tragediju, već i poziv na akciju za očuvanje i obnovu kulturne baštine Srbije, a posetioci su pozvani da se angažuju u ovom važnom procesu. Ova izložba je prilika da se osvetli važnost biblioteka kao čuvara znanja i kulture, te da se podstakne zajednica na aktivno učešće u očuvanju istorije.
