Bogorodičina crkva u Donjoj Kamenici, smeštena uz obale reke Timok, predstavlja jednu od najneobičnijih i najlepših crkava u Srbiji. Ova bogomolja, koja se nalazi u centru sela podno Stare planine, ističe se svojom jedinstvenom arhitekturom koja kombinuje vizantijski i romanski stil. Zbog svog posebnog izgleda, često je nazivaju srpski Notr Dam.
Ana Brdarac Mladenović iz Turističkog info centra u Donjoj Kamenici ističe da ova crkva nosi misteriju, jer nije poznato ko je bio njen ktitor. „Bugari je svojataju i misle da je njihova, dok naši ljudi smatraju da pripada nama. Međutim, ne postoji nijedan pisani trag o njenom graditelju, osim što se zna da je to bio ‘Mihailo’“, objašnjava Brdarac Mladenović.
U blizini crkve nalazi se oko 70 neistraženih starih grobova, a mnogi veruju da bi oni mogli sadržavati odgovore o poreklu crkve. Ipak, ostaje nepoznato kom tačno prazniku je crkva posvećena. Protosinđel Zaharija, starešina Manastira Svete Trojice u Donjoj Kamenici, navodi da se najčešće okupljaju za obeležavanje Polaganja rize Presvete Bogorodice 15. jula, ali da liturgije služe i u drugim Bogorodičinim praznicima.
Jedna od posebnosti ove crkve su njene freske. Iako je crkva bila bez krova više od pedeset godina, freske su, uključujući i neobičan prikaz Tajne večere, iznenađujuće dobro očuvane. Na njima se može primetiti upečatljiva vizantijsko-plava nijansa. Crkva ima i sprat, na kojem se nalazi jedinstvena freska sa prikazima mučenja Svete Paraskeve Rimljanske, kao i jedina poznata freska zagrljenih Teodora Tirona i Teodora Stratilata na konjima.
Specifično je to što su lica na svim freskama oštećena, osim na prikazu Tajne večere. Mnogi veruju da su ih oštetili Turci, ali meštanin Donje Kamenice, Milomir Jelenković, tvrdi da je to rezultat jednog lokalnog paganskog običaja. „Žene su verovale da kada (ogrebani malter) pomešaju u toploj vodi i namažu se, da će se time izlečiti. Praktikovalo se da se oko očiju svetaca vadi malter“, objašnjava Jelenković.
Crkva Bogorodice u Donjoj Kamenici je pod zaštitom države kao dobro od izuzetnog značaja, ali brigu o njoj preuzimaju i meštani. Oni je fotografišu, uređuju njeno dvorište i promovišu lepotu staroplaninske prirode i istorije. Ova crkva ne samo da predstavlja duhovno središte, već i simbol zajednice koja je posvećena očuvanju njenog nasleđa.
U poslednje vreme, crkva privlači sve više posetilaca koji dolaze da se dive njenoj arhitekturi i freskama, kao i da istraže misterioznu istoriju koja je okružuje. S obzirom na bogatu kulturnu baštinu i jedinstvenu arhitekturu, Bogorodičina crkva u Donjoj Kamenici postaje sve značajnija destinacija za turiste, istraživače i ljubitelje istorije.
Meštani se nadaju da će dodatna istraživanja starih grobova i podaci o crkvi doprineti razjašnjenju njenih misterija, kao i unaprediti turističku ponudu ovog kraja. U međuvremenu, Donja Kamenica ostaje mesto koje čuva svoje bogato nasleđe i predstavlja simbol otpora i opstanka kroz vekove.
Ova crkva, koja je svedok istorije i kulture, nastavlja da inspiriše generacije, a njena lepota i značaj ne prestaju da očaravaju sve one koji je posete. U svetu gde se često zaboravljaju tradicije, Bogorodičina crkva u Donjoj Kamenici ostaje svetionik duhovnosti i kulture, čuvajući tajne prošlosti za buduće naraštaje.
